Η ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΜΟΥ ΣΤΟ ΦΑΝΤΑΣIAΚΟ | ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ, ΑΘΗΝΑ, 2025

About This Project

Πρόκειται για την παρουσίαση μιας μίνι εικαστικής έρευνας για τις πρώτες πόλεις της ύστερης νεολιθικής εποχής. Η παρουσίαση αυτή έγινε με αφορμή την συμμετοχή μου στο εργαστήριο Ο ΧΩΡΟΣ ΩΣ ΝΟΜΑΔΙΚΟ ΣΠΙΤΙ, ΦΩΛΙΑ, ΩΣ ΚΑΤΑΦΥΓΙΟ ΓΙΑ ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΕΣ, που διοργανώθηκε στο πλαίσιο του συνεδρίου του ΣΑΔΑΣ Τμ. Αττικής «Κατοικία σε Κρίση», από τις 10 έως τις 12 Οκτωβρίου 2025, στη Σχολή Αρχιτεκτόνων, στο Πολυτεχνείο, στην Αθήνα. Εισηγήτρια ήταν η Ελένη Τζιρτζιλάκη & το δίκτυο nomadikiarxitektoniki.net, η οποία εμπνεύστηκε το εργαστήριο ως τρόπο μοιράσματος καλλιτεχνικού και άλλου υλικού ανάμεσα στις προσκεκλημένες σύνεδρες. Συμμετέχουσες με τη σειρά στον κύκλο: Ευαγγελία Θεοδωροπούλου, Ντόρα Θεοδωροπούλου, Μαρία Θεοδώρου, Ελένη Τζιρτζιλάκη, Άννα Τζάκου, Γαρυφαλιά Κασιδοκώστα, Κύπη (Κυπαρισσία) Χρυσού, Άννα Τσουλούφη Λάγιου, Sarah Ettinger, Γκέλυ Γριντάκη, Μαίρη Ζυγούρη, Χριστίνα Φοίβη, Γρηγορία Βρυττιά, Τζωρτζίνα Πανταζοπούλου, ομάδα Urbana.

Λέξεις κλειδιά: θηλυκότητες, κατοίκηση, καταφύγιο, φροντίδα, νομαδικό σπίτι.

Οι περισσότερες φωτογραφίες που παρουσιάζω εδώ είναι αλιευμένες από το διαδίκτυο και παρουσιάζουν ψηφιακές αναπαραστάσεις ή και καταγραφές ανασκαφών του Çatalhöyük, καθώς και φωτογραφικά στιγμιότυπα καταλήψεων στην Γερμανία (Rote Flora-Hamburg, Leibiz Str.-Berlin, etc.), με εξαίρεση τις φωτογραφίες του πήλινου προπλάσματος, οι οποίες είναι δικές μου λήψεις ενός τρισδιάστατου προσχεδίου σύνθεσης μοντέλων που πραγματοποίησα ως σπουδή χώρου στην γλυπτική. Β’ εργαστήριο γλυπτικής με καθηγητή τον Γιώργο Λάππα. Μέγεθος κατασκευής 2μΧ1,5μΧ0,80μ περίπου.

Το απόσπασμα που ακολουθεί είναι από το εισαγωγικό κείμενο/πρόσκληση της Ελένης Τζιρτζιλάκη: Το εργαστήριο «Ο χώρος ως νομαδικό σπίτι, φωλιά , ως καταφύγιο για θηλυκότητες»  γεννήθηκε από σκέψεις και εμπειρίες που αφορούν την κατοίκηση  θηλυκοτήτων στις σημερινές αντίξοες συνθήκες  της Αθήνας που για τις θηλυκότητες είναι ακόμη πιο δύσκολες  και εύθραυστες.  Το ερώτημα είναι πως μπορεί να προκύψει ένας άλλος καινοτόμος θηλυκός queer σχεδιασμός του χώρου; Ένας σχεδιασμός της φροντίδας ; Πως θα σχεδιαζόταν ένας νομαδικός- χώρος- φωλιά- καταφύγιο-σπίτι  για γυναίκες στην πόλη της Αθήνας; Πόσο απαραίτητος είναι αυτός ο χώρος στις σημερινές συνθήκες γυναικοκτονιών, κακοποίησης  αλλά και μοναξιάς και έντονων προβλημάτων των θηλυκοτήτων που συχνά βιώνουν δυσμενείς συνθήκες κατοίκησης;

Στο πλαίσιο αυτό παρουσίασα το Η  Κατοικία μου στο Φανταστικό, μέσα από παραδείγματα των κατοικιών της νεολιθικής εποχής του Çatalhöyük. Η σύνδεσή τους  με τους μητρογαμικούς πολιτισμούς της νεολιθικής εποχής όπου λατρευόταν η μεγάλη μητέρα-Θεά της αναγέννησης είναι βασική. Καθώς και με σύγχρονες αρχιτεκτονικές Βερολινέζικες αλλά και Αθηναϊκές συγκατοικήσεις και καταλήψεις στέγης-κοινωνικών κέντρων. (Wohngemeinsaft).

Στο πλαίσιο των ερωτημάτων που τίθενται από το εργαστήριο εξερεύνησης Ο χώρος ως νομαδικό σπίτι, φωλιά, ως καταφύγιο για θηλυκότητες, τι σημαίνει ένα σπίτι φροντίδας, οικειότητας, θεραπείας, πως το φανταζόμαστε, πως θα μπορούσε να είναι αυτό το σπίτι, οι σχέσεις σε αυτό, τα υλικά, που να βρίσκεται και πως θα χρηματοδοτείται, ο φαντασιακός συνειρμός με ταξιδεύει στην πρώτη ίσως «πόλη» που χτίστηκε ποτέ στον κόσμο κατά τους αρχαιολόγους στο νεολιθικό οικισμό Τσαταλχογιούκ (Çatalhöyük).

Το Çatalhöyük καθώς φαίνεται από τα αρχαιολογικά ευρήματα ότι αποτελούνταν εξ ολοκλήρου από κατοικίες, ενωμένες μεταξύ τους, χωρίς ενδιάμεσα δρομάκια και χωρίς επίγειες πόρτες (έμπαιναν από ανοίγματα στην οροφή) και χωρίς εμφανή δημόσια κτήρια. Η κοινωνία που το είχε φτιάξει εικάζεται ότι ήταν μητρογραμμική, ισότητας, θεακεντρική, χωρίς (τους σύγχρονους) έμφυλους διαχωρισμούς και αριθμούσε γύρω στα 5.000 άτομα!

Το σπίτι λοιπόν που φαντάζομαι να είναι μια οικεία φωλιά, ίσως μοιάζει με ένα συγκύτιο, μια πυρηνική δομή συνδεδεμένη και με άλλα, όπως ήταν μάλλον αυτά τα σπίτια, αλλά σε αντίθεση με τις οικείες του Çatalhöyük, θα ήθελα να έχει μεγάλα παράθυρα, με θέα, φτιαγμένο πάνω σε μικρό ύψωμα κοντά σε πηγή νερού, κάπως μακριά από τον δικό μας πολιτισμό. Φτιαγμένο από ξύλο, πέτρα, άμμο και πηλό, καθώς και ύφασμα με εσωτερική ρέουσα πηγή και φυτά καθαρισμού μπαμπού. Το φαντασιώνομαι να έχει χώρο εργαστηριακό, παρασκευής φαγητού και αντικειμένων. Η συντήρησή του ίσως θα ήταν άμεσα συνυφασμένη με ένα φυσικό κήπο και ίσως κάποια μικρά οικόσιτα πλάσματα. Θα ήθελα να έχει και κάποια σύγχρονα τεχνολογικά επιτεύγματα. Ίσως, μια φωλιά που μας θυμίζει τις σύγχρονες αρχιτεκτονικές Βερολινέζικες συγκατοικήσεις.